NIEUW:

3 Artikelen
 


Spring 2007 issue of the USA Body Psychotherapy Journal honoring Stanley Keleman for his lifework

 

New CD and DVD of Stanley Keleman’s presentations in England and Germany 

 

 

DaSein Ist MitSein is een concept van de existentiële denker Martin Heidegger. Dit concept geeft, mijns inziens, de volledige therapeutische ervaring weer.
De interactie tussen de therapeut en de cliënt wordt beïnvloed door hoe de therapeut in zich zelf aanwezig is en hoe hij de cliënt en zijn wijze van aanwezig zijn waarneemt. Binnen deze dynamiek ervaart de cliënt hoe hij aanwezig is met zichzelf en met anderen. Gewoonlijk ervaren mensen niet hoe zij aanwezig zijn. Anderen moeten ons dat terug te spiegelen.

Formative psychologie™ - zo noem ik mijn werk - stelt dat aanwezig zijn een somatische actie is. Het houdt voelen, denken, en gedrag in. Somatisch aanwezig zijn houdt ook in aanwezig zijn met zijn sociale en persoonlijke lichaamsvormen. Hoe we lichamelijk aanwezig zijn bepaalt wie we zijn en het schept een omgeving voor anderen. 

Hoe we aanwezig zijn, hoe we een relatie vormen met anderen, bepaalt de therapeutische ontmoeting. Is het een genezende, verbeterende gebeurtenis of een formative gebeurtenis? Wordt de ontmoeting bepaald door de somatische stijl van de cliënt en de therapeut? Of wordt zij bepaald door het aanwezige probleem?  

Zijn is zijn met, Dasein Ist Mitsein. Dit betekent voor ons, als therapeuten, er te zijn met onszelf en met de krachten in onszelf. Als we lichamelijk daar kunnen zijn, veranderen we de wijze waarop we aanwezig zijn. Ons  mee te delen aan anderen houdt in dat we er met hen zijn, voor hen zijn, en samen zijn. De opgave is om in staat te zijn in zijn eigen lichaam te zijn, aanwezig te zijn voor zijn eigen antwoorden en tezelfdertijd ontvankelijk te zijn voor de ander. 

We ontvangen onze cliënten, we lijven ze niet in. In staat te zijn een ander te ontvangen is iets anders dan begrijpen of empathie. De therapeut ontvangt de cliënt met zijn somatisch-emotionele stijl van daar zijn. Als de cliënt in dit veld van stabiliteit en levendigheid aanwezig is, is hij contained. Met containment komt een gevoel van innerlijkheid die niet mentaal is noch symbolisch of linguïstisch. 
Ontvangen worden door een andere persoon, in een kamer met hem zijn, tegenover hem te zitten, schept een diepe en verdiepende ontmoeting. Deze vorm van relatie beïnvloedt beide personen. De therapeut moet in staat zijn om zowel zijn eigen antwoorden te ontvangen als die van diegene die tegenover hem zit. Dit is geen gemakkelijke taak. 

Ontvankelijkheid ---begrip---- heeft een somatische structuur. Het is een lichamelijke houding. Het lichaam van de therapeut zou eigenlijk niet te hard of rigide moeten zijn. Het zou een poreuze kwaliteit moeten hebben zonder vormloos te zijn. Het formative principe van de formative psychologie is om te ontvangen en te vormen wat ontvangen wordt. 

Ontvankelijkheid betekent niet zomaar iets laten gebeuren. Het is gedeeltelijk een bewuste (gekozen) act. De therapeut werkt aan het containen van zijn eigen antwoorden. Containment is analoog voor hoe de therapeut de cliënt ontvangt. Hij creëert een veld waarin de cliënt kan voelen wat het is om op een containde wijze aanwezig te zijn.

Zijn is niet hetzelfde als nauwkeurig kijken of onderzoeken. We gebruiken onze ogen of houding niet om de cliënt te objectiveren of om hem op afstand te houden. We zoeken niet naar de oorzaak van wat fout is, we proberen niet de signalen van gezicht en lichaam af te lezen. We zetten geen begrijpend gezicht op en proberen evenmin een openheid te suggereren waardoor de cliënt zich kan opzwellen en onze wereld binnen kan treden of het tegenovergestelde, nl. toestaan in hun wereld getrokken te worden.

Zijn is aanwezig zijn met zijn eigen warmte---met zijn eigen werkelijke lichaamswarmte. Het betekent zijn eigen lichaam met alle geleefde ervaringen te bewonen. Zijn is ontvankelijk zijn voor de mimische en lichamelijke uitdrukkingen van de cliënt of voor de stroom van gevoelens die hij beleeft. De therapeut kan aanwezig zijn, niet als een spiegel, maar als iemand die gebruik maakt van zijn perifere visie om de stille lichamelijke uitdrukkingen en gebaren op te nemen en te verzamelen. De cliënt voelt dat, dat wat naar de oppervlakte komt, ruimte en tijd in de kamer mag hebben, dat het de ander mag beïnvloeden en dat het herkend wordt door de ander.

Wat mij, als therapeut, bezighoudt is hoe ik met mijn geleefde ervaringen lichamelijk aanwezig ben en hoe mijn antwoorden mij beïnvloeden. De andere kant van Dasein is hoe de andere persoon---de cliënt---met zichzelf is. Therapie houdt in dat wat er in elk van ons gebeurt en dat wat er tussen ons is gevormd wordt. We zijn altijd in een vormingsproces en het is belangrijk waarheidsgetrouw te zijn t.a.v. wat er is en wat er tevoorschijn wenst te komen.

Dr. Medard Boss, een Zwitserse psychoanalyticus en vader dan Daseinanalyse, was één van de mensen die me inzicht gaf in hoe de therapeut zijn werk ervaart. Boss breidde Heidegger's concept Dasein uit met MitSein. Jaren geleden, toen ik een gesprek met Boss had, vroeg ik hem mij te vertellen over zijn relatie met Georg Groddeck. Groddeck was een Duitse arts die Freud het concept van het id gaf. Met id bedoelde Groddeck het lichaam. Voor hem was het id belangrijker dan het ego. Groddeck weerlegde Freud's concept nl. dat waar id was ego moest zijn. Hij was tevens geïnteresseerd in therapeutische aanraking en haar relatie tot symboolvorming en ziekte. Je kunt hem de eerste somatische psycholoog noemen.

Daar ik geïnteresseert ben in het belichaamde leven vroeg ik Boss wat hij zich herinnerde over Groddeck. Boss was bij Groddeck toen deze stervende was . Ik wilde weten hoe het was om met hem, deze grote somatische pionier, te zijn.

"Ik was een jonge man, toen Groddeck, een veel oudere man, naar het sanatorium kwam, vertelde Boss mij. Groddeck praatte over de ervaring geleefd te worden door zijn id---d.w.z. het lichaam. Hij zei dat zijn id wist hoe te sterven. Hij was met zijn sterven. Hij zei dat de stervende persoon geen angst heeft als er iemand met hem is. Hij was niet bang voor zijn fragiliteit zolang hij voelde dat er iemand was die sterker was dan hij. Als een jonge dokter was ik erop getraind niet bang te zijn voor een stervende persoon. Ik zag hoe hij met zijn sterven was, hoe hij geleid werd door een oeroud, aangeboren proces in hem. Ik werd in zijn sterven meegenomen. Ik werd aangeraakt door zijn aanwezigheid. Ik leerde dat iemands fragiliteit niet iemands zijn vermindert, maar alleen maar hoe lang iemand er is. Sterven is een mysterie, een mysterie over mensen die in het bestaan treden en dan teruggeroepen worden. Ik vroeg Groddeck hoe hij er door beïnvloed was. Hij zei dat sterven een eigen wijze van aanwezig zijn is. Ik leerde iets belangrijks van deze ervaring. Ik leerde dat informatie en training niet de eenvoudige act van als een lichamelijk persoon aanwezig te zijn met iemand anders vervanging kan."

Ik vroeg Dr. Boss of hij nog steeds patiënten zag. "Ja," zei hij. Ik vroeg hem hoe het was om nog een praktijk te hebben als man van over de 80 jaar. Hij zei dat het gemakkelijker was om er met zijn patiënten te zijn, ze te ontvangen. Het was net zo als met Groddeck. Boss bevestigde mij dat het belangrijk is in een therapeutische situatie aanwezig te zijn met de andere. Aanwezig zijn is fysiek en het bevat de som van gezichtsuitdrukkingen, gebaren, expressies, en lichamelijke houdingen.

Het zijn waardevolle momenten wanneer de soma's diepte naar de oppervlakte komt en we erdoor veranderen. Soms gebeurt dit als gevolg van een droom of een spontane intuïtie. Er verschijnt een onbekend gezicht, een oeroude expressie, een oplichtende schoonheid, een wrede of vriendelijke expressie. Misschien verschijnt er een tederheid of sensualiteit die we, tot nu toe, onszelf verboden hadden. Deze lichamelijke expressies ontvlammen een metamorfose in onze gevoelens, gedachten, en beelden. Deze metamorfose verandert onze wijze van aanwezig zijn.

Lichamelijk zijn is een ervaarbare emotionele puls. Er zijn getijden van lichamelijke vormen en gebaren die opkomen en verdwijnen, expressies die verschijnen en verdwijnen. Deze somatisch-emotionele intensiteiten vormen de wijze waarop we sociaal en intiem aanwezig zijn.

Dasein en MitSein is het proces door welke we onszelf scheppen en we een deel van onszelf in de andere ervaren. In dit proces ervaren we onze metamorfose en de metamorfose van anderen.
Dasein en MitSein genereert waarden en zin.

De therapeutische ontmoeting lijkt veel op een droom. Een droom verschijnt aan het ontwaakte brein die het ontvangt of het afbuigt. Het is mogelijk om de droom te objectiveren en te zoeken naar signalen, symbolen, meningen en associaties.
Door onze analyse kunnen we de droom als geheel missen---al de kwaliteiten van de droom en van de dromer--- het gevoel van de karakters en hun bewegingen in de droom. We kunnen de droom in zijn eigen termen ontvangen en ervaren of we kunnen haar begrijpen middels interpretatie.
De droom vertelt wat er is en hoe het er is. Op dezelfde wijze is de cliënt en deze vertelt lichamelijk hoe hij er is. Als therapeuten kunnen we met wat lichamelijk in de ruimte verschijnt zijn, met de ander en met onszelf.

Dasein en MitSein----zijn, zijn met, samen zijn. Deze formule brengt een transcendente kwaliteit in de psychologische praktijk. In de therapeutische situatie ontvangen we actief; we zijn verbonden in een act van schepping. We ontvangen wat gegeven is en we helpen het te belichamen. Dit proces van met een ander een somatisch zelf vormen is de basis voor leven in de wereld van werk en de wereld van liefde. 

The contents of this site are copyright©, Stanley Keleman
All Rights Reserved

Voor vragen en informatie: gine.dijkers@planet.nl